QMX Ombouwen Naar 40-10m

• 2026-01-28

Op de site van de fabrikant is een hoekje ingericht om de kopers ook te wijzen op enkele mooie modificaties die door andere radio amateurs zijn toegepast. Hierbij viel mijn oog op een mooie modificatie van Dan Koellen (IA6XG), om een QMX 20-10m om te kunnen bouwen naar een 40-10m variant. Dat leek mij wel een mooi project. Omdat ik nu, als novice, alleen maar de 20m en 10m band kan gebruiken in Nederland, zou me dat een derde band opleveren. Super gaaf.

Zo gezegd, niet zo makkelijk gedaan. Zie maar eens betaalbaar aan een paar t30-6 ferrietkernen te komen. Die dingen zijn in geen velden of wegen te vinden. Uiteindelijk via een obscure link op Ali Express heb ik toch een kleine verkoper gevonden die deze wel kon leveren. Verder bestond de onderdelenlijst uit een paar SMD condensatoren.

Ferrietkernen bedraden en vervangen

Daar was toch wel de eerste uitdaging. Zelf heb ik geen 0.33mm draad liggen, maar wel 0.35mm draad. Wellicht gaat dit passen. Volgens de handleiding van QMX zelf, moet er voor de 40-60m band op een t30-6 kern zo’n 17 windingen gemaakt worden voor een L van 1060 µH. Daarnaast nog eentje van 18 windingen dat mij een 1200 µH moet opleveren. Na 17 en 18 windingen heb ik de LC meter er eens aan gehangen, uiteraard ook van Ali Express kwaliteit, en we komen bedrogen uit. Veel te laag. Dan maar extra windingen. Na 4 extra windingen per kern kom ik op de gewenste waarden, alles lijkt tot zover goed. (Helaas, blijkt later…)

Nu wordt het tijd om de oude LPF0 kernen er uit te solderen. Dit is een lastig klusje, omdat de QMX printplaat 6-laags is en daardoor dus veel warmte nodig heeft om het soldeertin te laten smelten. Onder het vergrootglas is dit een goed uit te voeren klus. Daarna volgt het verplichte gestuntel met een desoldeerpomp waar ik altijd ruzie mee heb. Het PCB is vrij dik met zijn 6 lagen, er komt dus aardig wat hitte aan te pas om door 6 lagen heen alles vloeibaar te krijgen. Na enig ongeduldig hanteren van deze pomp lukt het dan toch om 4 acceptabele gaatjes te krijgen die net groot genoeg zijn om de 0.35mm doorheen te duwen.

De oude LPF0 kernen voor de 20m band heb ik niet gelijk aan de kant gegooid. Voor de zekerheid heb ik die even aan de LC-meter gehangen. Deze kernen werkte namelijk goed, zou het kunnen dat de LC-meter niet betrouwbaar is? Vele hercalibraties en metingen later is het toch wel duidelijk dat goedkoop-is-duurkoop het lot van deze LC-meter is beschoren. Het is een ontbetrouwbaar ding. Waar ik ±706µH en ±640µH had moeten zien kom ik varierende getallen tegen tussen de 517-570µH waarbij in sommige gevallen de kern met de minste windingen de meeste µH meette. Laten we deze meter maar aan de kant leggen vertrouwen op de kennis van de maker van de QMX, deze is

Eenmaal de kernen op de plek is het de beurt aan de smd condensatoren. Hier begint de ellende! De blogpost van AI6XG toont een mooie foto met extra gesoldeerde smd condensatoren. Maar het zijn allemaal ongenummerde items. Hoe moet ik nu herleiden welke waardes op elke plek terecht moeten komen? Er staat wel een mooi tabelletje met waardes van smd condensatoren en de ferrietkernen. Maar probeer nu maar eens te raden welke condensator waarde op elke plek gesoldeerd moet worden. Ik heb er even twee keer verpuzzeld naar moeten kijken, maar toen viel het kwartje. Na het openen van de handleiding van de QMX versie 4 kom ik op de genummerde pagina’s 16 en 17 de technische schema’s van de QMX tegen en vind ik een paar referentiepunten waarmee ik soldeerpunten voor C514, C517, C520 en C523 kan ontcijferen. Voor de, net als ik, ongeletterden in de elektronica, op de foto zijn de juiste plekken aangeduid. C402 is leeg, hoe komt dat? Dat verteld het verhaal later…

Gewapend met pincet en soldeerbout met dunne punt blijft dit een klusje waar meer geduld voor nodig is dan ik kan opbrengen. Maar met veel bloed, zweet en traaaaanen, riep ik: “Ik doe dit echt nooit meer…”. Met componentjes van slechts 1,5mm groot blijft dit een klus om op te vloeken.

Na alles af te laten koelen wordt het werk gecontroleerd onder de loep. Ook worden er foto’s gemaakt en extra uitvergroot om ook onder een andere hoek te bekijken. Je wil zeker weten dat alle contactpuntjes goed zijn. Zeker bij de combinatie van C520 en C517 is het opletten dat je niet alles aan elkaar soldeert.

De desillusie!

Na de controlles is het tijd om eerst voorzichtig het apparaat aan de stroom te hangen. Deze QMX is gebouwd voor 12 volt, maar het is verstandig om het apparaat voorzichtig aan de 7,5v te hangen bij een maximum van 250mA. Deze instelling is voldoende om de QMX op te starten, maar niet om mee te zenden. De spanningsbron is een regelbare voeding, waarbij het belangrijk is dat als je de QMX niet gelijk inschakeld. Het is belangrijk om eerst te controleren dat er geen lekstroom is. Als er een lekstroom wordt geconstateerd, dan mag je de controles opnieuw uitvoeren en alles repareren. Gelukkig blijkt dit niet het geval, nu kan het apparaat aangezet worden. Alles start goed op.

Tijd voor de volgende stap. Netjes aan de 12v en met de USB-kabel aan de laptop. Eenmaal op de Macbook open ik de terminal en tik de commando’s in om de verbinding met de QMX te maken.

# stty -ixon -ixonff
# screen /dev/cu.usbmodem6

Het stty commando is nodig om de toetsencombinatie CTRL-Q te laten werken in een MacOS terminal. Met het screen commando wordt de verbinding naar de juiste seriële poort geopend.

Eenmaal in de instellingen pas ik de band configuratie aan; 11m er uit en 40m er in. Tijdens het uitvoeren van de RF sweep om de Band Pass Filter(s) te valideren kom ik bedrogen uit. De waardes die ik meet voor de 40m komen niet overeen met de website. De waardes liggen gemiddeld -10 a -20dB onder de waardes van de handleiding. Ook na herhaalde tests. Onderstaand de RF sweep op de 40, 20 en 17 meter op de originele BPF3 en BPF2 zoals deze in de 20-10m kit wordt gebouwd.

Nu blijkt de fout snel gevonden. Het blog nogmaals lezend is de aanwijzing gevonden. De aangereikte tabel en foto van de printplaat laten alleen de onderdelen voor de LPF0 zien. Later in het artikel wordt namelijk gesproken over het aanpassen van de BPF3, maar deze aanpassing is nergens vermeldt in de foto van het pcb en ook niet in de originele tabel. Dit is het eerder genoemde ‘C402’ onderdeel wat wel in mijn tabelletje staat en op de PCB foto.

Hier wordt men vrolijk van!

Na de aanpassing van de C402 met een extra condensator komen de waardes van de RF sweep op een enkele dB na overeen met de waardes van AI6XG. De prestaties van de 40m band zijn enorm omhoog geschoten van ongeveer -22dB naar -11dB. Dit blijkt de goede aanpassing te zijn voor de QMX. Tot zover, operatie geslaagd en de patient leeft nog!

En nu in de praktijk…

Dat droogzwemmen op een computer terminal met RF metertjes is natuurlijk leuk, maar werkt het ook in de praktijk? Tijd om de set eens aan de tand te voelen. Eerst maar eens met een dummyload voorzichtig testen en kijken wat de websdr er van vindt. Ondanks dat je zend in een dummyload, straalt er altijd wel iets uit. Genoeg om thuis op de webSDR te ontvangen.

Het geleverd vermogen volgens de interne SWR/Power meter:

De 12 en 10m band blijven een hardnekkig probleem. Deze moeten we later nog eens doorlopen om het geleverde vermogen omhoog te krijgen. Dit is overigens een bekende kwaal van de QMX.

Na de dummyload test is het de beurt aan de EFHW antenne. Binnen enkele voorgeprogrammeerde CQ messages op CW weet reverse beacon mij te melden dat ik gehoord ben in Hongarije, Estland en Oostenrijk. ±1500km op 4,3W QRP vind ik een mooi resultaat.

Verder was het zo druk op de banden met QRM en WWA activiteit dat er weinig QSO’s tot stand komen. Hierbij in iedergeval een stukje audio fragment hoe het SSB signaal op de 40m doorkomt.

Referenties en Erkenningen

• Many thanks to Dan Koellen (IA6XG) for his blogpost. Even though it’s a bit difficult to grasp as a novice, it is doable.
• Handleiding van de QMX versie 4

• QMX Ombouwen Naar 40-10m
• QRP-Labs QMX Opgeblazen
• QRP-Labs QMX Bouwproject