Z-Match QRP Tuner Met Een Twist.

• 2026-03-03

Binnen onze vereniging is wat meer activiteit aan het ontstaan. Een van de nieuwe projectjes zal het geven van cursusavonden omtrent de NanoVNA zijn door PA1HJT, waarbij deze schrijver ook een kleine assistentie mag verlenen. Sommige gebruiken de VNA alleen als veredelde SWR meter, maar dit kleine schaapje met 5 poten kan veel meer. Maar dat is leesvoer voor een later moment.

Voor mij was dit overigens wel de reden om aan de Z-Match QRP Tuner te beginnen. Dit kleine apparaatje wat bij veel handelaren op Ali Express te vinden is voor een schappelijk bedrag rond de € 30,- gaat mij namelijk helpen bij het NanoVNA project, maar ook in het veld bij QRP activaties. De z-match is een handmatig bediende tuner. Hierdoor kan met een kleine draai aan de knop heel makkelijk zichtbaar gemaakt worden wanneer een antenne opstelling capacitief of inductief is. Aangesloten op een NanoVNA zie je mooi terug wat het effect is in een antenne opstelling.

De levering van de kit is vrij kaal. Er wordt wel netjes een elektrisch schema geleverd, maar een complete handleiding voor volgordelijkheid van installatie ontbreekt bijna volledig. Bijna is hier het detail, want alleen voor de grote L2 spoel wordt uitgelegd hoe deze gewikkeld moet worden.

We beginnen de bouw eerst met het grootste onderdeel. Deze moet eerst met zorg in elkaar gezet worden, dus solderen van alle andere onderdelen laat ik even zitten tot deze af is; De L2 spoel. Al rap zit het brein even in de spagaat. In de tekening wordt namelijk tegen de klok in gewikkeld van onder er in en boven er uit. Maar als ik de plaatsing van de gaten op het PCB zie, moet er andersom gewikkeld worden. Nog wel tegen de klok in, maar van boven er in en onder er uit. Zo gezegd, zo gedaan, 34 wikkels zitten er zo op.

Hierna moet in dezelfde richting 16 wikkelingen van het volgende stuk gemailleerde koperdraad gebeuren. Zo gezegd, zo gedaan, maar dan komt even de uitdaging. Nu zie ik nog vier wikkelingen, maar deze lopen echt van andersom. Na enig gezoek online en bekijken van wat filmpjes kom ik er achter dat dit toch klopt. Dat deze derde draad niet helemaal recht tussen de andere twee valt stoort mij enorm, maar ik besluit het te negeren.

Hierna komt even het nauwkeurige telwerk en precieze klusje met een scherp mesje. Op wikkeling nummer 8 en wikkeling nummer 16 moet namelijk het emaille even worden afgekrabd. Hier moet namelijk een aftakking op gesoldeerd worden. Men wilde in dit geval geen lusje of twee losse draden gebruiken. Dus werd deze oplossing gekozen. Het werkt prima, dus waarom ook niet.

De wikkeling van de L1 spoel was ook even een raadsel, tot ik nog eens goed naar het PCB keek. Hier stond het gewoon duidelijk beschreven. vanaf punt 1 moeten er 5 wikkelingen gemaakt worden. Daar zit een breder gaatje, dus dat moet wel een lusje zijn. Daarna stug doorwikkelen tot je 25 wikkels hebt en daar moet het einde weer gesoldeerd worden in het PCB.

Wat erna volgt is een standaard klein legpuzzeltje om alle eenvoudige onderdelen op hun plekje te solderen. Wel even goed opletten met de bnc connectoren dat alles recht is. Bij de variabele condensatoren moeten er wat losse eindjes worden afgeknipt, maar spannender dan dit wordt het niet. Tijdens het solderen vond ik al wel even de tijd om een gaatje te boren en wat coax er in te prikken. Dit hoort niet bij een standaard Z-match tuner. Hier komt de twist.

De (on)gebalanceerde lijn modificatie

Ik wilde een extra antenne mogelijkheid toevoegen op de Z-match tuner. In de huidige vorm is deze namelijk gemaakt voor alleen bnc-connectoren, maar in het originele ontwerp van de handmatige tuner is deze ook geschikt om als een (on)gebalanceerde lijn tuner te kunnen werken. Hier kwam ik achter middels een filmpje van LY2H, een Litouwse youtuber, die dit in zoveel details uitlegt. De basis daarbij is eenvoudig. De ene poort moet op de kern van de antenne poort gesoldeerd worden, de andere moet via een schakelaar wel/niet op een winding in het schema terecht komen om hem correct aan te sluiten.

Om dit mogelijk te maken heb ik een 3,5mm gaatje geboord in het PCB op een stukje waarvan ik wist dat er geen belangrijke sporen door lopen en hier heb ik rg316 doorheen verbonden op de rode banaanplug. Daarnaast heb ik de zwarte banaan plug zo aangesloten met een extra schakelaar om hier te schakelen tussen balance en unbalanced lijn. Een kleine modificatie die de toepassingsmogelijkheden van de z-match tuner veel groter maakt.

Als laatste de aanpassingen op het z-match schema: